پویایی، نبوغ و ولایتمداری سه ضلع جامعه رضوی است
38 بازدید
موضوع: امامت و مهدویت
نحوه تهیه : فردی
محل انتشار : روزنامه قدس
تعداد شرکت کننده : 0
حجت الاسلام میرحمید موسوی:

پویایی، نبوغ و ولایتمداری سه ضلع جامعه رضوی است

*گروه معارف/ مریم احمدی – امام رضا(ع) طی اقامت خود در مرو تلاش گسترده‌‌ای را برای ترقی اندیشه و اعتقادات مردم خراسان به عمل آوردند و با مناظره‌های علمی با اهل کتاب و نحله‌های فکری گوناگون موجبات اعتلا و ترقی معرفت و بینش دینی این منطقه را فراهم کردند.

 

آن حضرت با تشکیل محافل علمی و کلامی و حدیثی به دفاع از اسلام و فرهنگ اهل بیت(ع) پرداخته و به ایرادها و شبهات فرق پاسخ می‌دادند. از دیگر فعالیتهای ایشان تشکیل حوزه علمی در منزل خود و مسجد مرو بود و حضور شیعیان آن حضرت چنان چشمگیر بود که مأمون دستور داد تا شاگردان امام را پراکنده کنند. آن حضرت از هر فرصتی برای اصلاح انحرافاتی که حکام در جامعه سرایت داده بودند، استفاده می‌کردند. از نتایج پربار دوران اقامت علی بن موسی الرضا(ع) در مرو، فراهم شدن موجبات رشد و گسترش تشیع در خراسان بود. به گونه‌‌ای که مدفن امام رضا(ع) یکی از پایگاه‌های مهم تشیع در طول تاریخ درآمد و بر تاریخ فرهنگ و هنر و اقتصاد ایران و تشیع تأثیر عمیقی گذاشت.
حجت الاسلام میرحمید موسوی؛ کارشناس تبلیغ حوزه علمیه قم، عضو و مدرس شبکه ملی تبلیغ، مؤلف و پژوهشگر ادیان و فرقه‌های نوظهور و ریاست کانون فرهنگی-تبلیغی امام رضا(ع) در گفت و گو با قدس به نکات جالبی درباره فعالیتهای فرهنگی امام هشتم (ع) اشاره کرده است.
***
چگونه می‌شود نسل جوان را با آموزه‌های ائمه (ع) آشنا نمود؟
-جوان زمانی می‌تواند با آموزه‌های اهل بیت آشنا شود که دائماً با آن حضرات در ارتباط باشد. وقتی ارتباط برقرار شد محبت و معرفت اهل بیت در قلبها جاری می‌شود و در این صورت قشر جوان خود به این نتیجه و اعتماد خواهند رسید که پیروی از آموزه‌های اهل بیت آنان را از آسیب‌ها و لرزشها حفظ کرده و با بکارگیری دستورات ائمه معصومین می‌توانند مسیر صحیح زندگی را طی نمایند. مطالعه و پژوهش در زندگی و احوالات معصومین و حضور در برنامه‌های خودجوش که بصورت دست جمعی انجام می‌پذیرد مانند تشکیل هیات مذهبی، زیارت گروهی و برپایی جشن میلاد ائمه در آشنایی و بهرمندی جوانان از آموزه‌های اهل بیت تأثیر محسوسی دارد. آموزش و پرورش نیز می‌تواند در نشر معارف علوی و رضوی تأثیرگذاری بخصوصی داشته باشد که به اعتقاد بنده این تأثیرگذاری ناکافی و بسیار پایین است و اصولا کتب دینی مدارس معرفت ساز نیست.
ارتباط سازی جوانان با اهل بیت به چه صورت باید شکل پذیرد؟
-در ارتباط سازی نقطه اساسی و مهم تبیین جایگاه علمی و معنوی اهل بیت است. امام رضا به این نکته تأکید داشتند و فرمودند: «اگر مردم خوبیهای حرفها و تعالیم ما را بشناسند، از ما پیروی می‌کنند.» باید به یاد داشته باشیم جوانان به دلیل عدم تجربه کافی آسیب پذیرترین قشر جامعه هستند و زمانیکه مورد هجوم تبلیغاتی و شبهه سازی معاندان و مخالفان قرار می‌گیرند چون قدرت تحلیل درست مسائل را ندارند در تشخیص جبهه حق و باطل دچار انحراف می‌شوند. فهم دقیق مقام اهل بیت آنها را از گزند انحرافات محفوظ می‌دارد.
از ویژگیهای دیگر دوره جوانی قهرمان دوستی و آرمانگرایی است. جوان علاقه دارد که رفتار و گفتارش را متناسب با الگوی خود درست کند. قرآن کریم پیامبر را اسوه و الگوی کامل معرفی می‌کند «لکم فی رسول ا… اسوه حسنه» خود حضرت هم اهل بیتش را الگوی کامل معرفی می‌کند. الگوسازی رفتاری، اخلاقی اهل بیت برای جوانان در ارتباط سازی مهم و تأثیرگذار می‌باشد.
زیارت، چه نقشی در آشنایی مردم و بخصوص نسل جوان با فرهنگ اهل بیت(ع) دارد؟
-خود زیارت فرهنگ ساز است، فرهنگ تبعیت و ادای احترام به مقام اهل بیت(ع) و از طرفی محبت و شناخت می‌آورد و از این جهت سازنده و تربیت کننده است. زائر وقتی به حرم معصومین وارد می‌شود خود را در حضور امامش می‌بیند به همین دلیل در هنگام ورود به حرم ائمه گفته می‌شود«رب ادخلنی مدخل صدق و اخرجنی مخرج صدق» یعنی خدایا کار بکن با صدق پیش این امام بروم و با صدق از پیش ایشان خارج شوم. کسی که خود را در محضر امامش ببیند جرات گناه کردن را ندارد، جرات تخلف ندارد به همین سبب زیارت پیوند دهنده امت و امامت بوده و حس حضوری که در حرم به زائر دست می‌دهد در حقیقت تجدید عهد و میثاق با معصوم محسوب می‌شود. تجدید عهدی در راستای تبعیت از سیره و فرمایشات آن بزرگواران. لذا اگر بگوئیم زیارت مکتبی توحیدی و ایمان ساز است بیجا نگفتیم.
با توجه به حضور امام رضا(ع) در ایران، جامعه ایران چه ویژگی‌های خاصی باید داشته باشد؟
-جامعه‌ای که سایه امام رضا(ع) بر سرآن است باید تحرک و پویایی معنوی داشته باشد. گفتار و توصیه‌های حضرت در لایه لایه زندگانی جامعه اسلامی جریان یابد. بلوغ فکری، اعتقادی، فرهنگی و سیاسی نشانه بارز جامعه برگرفته از دریای علم امام رضا است که بحمدا… جامعه اسلامی ما در این راستا حرکت می‌کند و انقلاب شکوهمند اسلامی موتور محرک این حرکت و جنبش عظیم می‌باشد.
از ویژگیهای جامعه آرمانی امام رضا(ع)مسؤولیت پذیری و مسؤولیت شناسی است؛ هم مردم به وظایف خود در قبال حکومت اسلامی آگاهی داشته باشند و هم دولت نسبت به وظایف خود پایبندی داشته باشد و عدالت را سرلوحه همه امور قرار دهد. بعد از رحلت پیامبر اکرم، اهل بیت عصمت و طهارت وظیفه حفاظت از دین و احیای آن را برعهده داشتند. امام رضا در مسیر مدینه تا مرو هر کجا که می‌توانست کوشید تا مردم را با اسلام اصیل و ولایت آشنا سازد. زیباترین بیان حضرت در شهر نیشابور و بنا به اصرار حافظان قرآن و محدثان به وقوع پیوست. این روایت مشهور به سلسله الذهب می‌باشد که به نقل شیخ صدوق در عیون اخبار بیست و چهار هزار نفر از محدثان نیشابور آن را ثبت کردند. امام رضا از پدران مطهرش نقل کردند: حضرت جل و جلاله فرموده: لااله الا ا… دژ و قلعه مستحکم من است، هرکس وارد آن شود از عذابم در امان است. راوی نقل می‌کند وقتی قافله حضرت حرکت کرد امام فریاد زد: برای رسیدن به قلعه سعادت و توحید شروطی هست و من آن شرط هستم.
پرواضح است که مقصود حضرت تنها شخص خودش نبوده بلکه اشاره به مقام ولایت و امامت دارد. به بیان دیگر حضرت در پی معرفی جایگاه امامت بودند امامتی که موجب تداوم نبوت و حفظ و حراست از توحید می‌باشد. به همین سبب این حدیث شریف را از دوجنبه سلسله الذهب (زنجیره طلایی) نام گذاشتند. جنبه اول به دلیل سلسله وار نقل شدن از ائمه و دوم به علت زنجیره وار بودن توحید و نبوت و امامت به یکدیگر.
اگر بخواهیم جامعه‌ای بر اساس فرهنگ رضوی ترسیم کنید، چه ملاک‌هایی در نظر شماست؟
-جامعه رضوی باید دو شاخصه ولایتمداری و علم محوری را دارا باشد. در حدیث سلسله الذهب اشاره شد که حضرت شرط وصول به توحید را ایمان به ولایت دانستند. مطرح ساختن ولایت در جامعه آن روز نیشابور که به شهادت تاریخ اکثر ساکنانش پیرو اهل سنت و از مذهب حنفی بودند بیانگر این است امام درصدد احیای اسلام اصیل بودند، اسلامی که یکی از ارکانش ایمان به ولایت است. بنابراین تبعیت بی‌چون و چرا از امام معصوم در عصر حضور ائمه در جامعه و درغیاب امام عصر تبعیت کامل از ولی فقیه مهمترین شاخصه جامعه رضوی است.
شاخصه علم محوری را باید در مناظرات امام رضا پی گرفت. مامون عباسی با ترتیب دادن جلسات متعدد مناظره با حضور بزرگان فرقه‌های مختلف مانند جاثلیق، راس الجالوت، هوبزاکبر و… در پی خدشه دار کردن ابهت و مقام علمی حضرت بود اما امام رضا در این مناظرات هیچ وقت به دنبال برتری جویی نبود بلکه با استفاده از دو عنصر عقل و منطق در پی اثبات حقانیت اعتقادات اسلامی بود. فلذا در جامعه رضوی باید همه عالم باشند تا بتوانند از حقانیت اعتقادات خود در مقابل هجوم دشمنان و فتنه انگیزی فتنه گران دفاع کنند. منظور از عالم بودن هم به این معنا نیست که همه باید دکتری داشته باشند و… غرض توانایی دفاع همگانی از اعتقادات اسلامی و شیعی می‌باشد.
خانواده‌ها برای تحکیم بنیان خانواده چگونه می‌توانند از آموزه‌های امام رضا (ع) الگو بگیرند؟
-خانواده هسته نخستین جامعه را تشکیل می‌دهد و در اسلام اهمیت حیاتی دارد و بالطبع اهل بیت نیز توجه خاصی به این موضوع دارند. امام علی بن موسی الرضا اهتمام ویژه‌ای نسبت به مسائل خانواده داشتند. پنج شاه کلید احترام، انصاف، مودت، آراستگی و مسئولیت پذیری را برای داشتن خانواده رضوی توصیه فرمودند که اگر خانوادها آنها را وارد متن زندگیشان کنند علاوه بر اینکه خانواده خوبی خواهند داشت بلکه در صیانت از ارزشهای اخلاقی و اعتقادی جامعه نقش گذار خواهند بود.
با توجه به ظهور عرفانهای کاذب در عصر حاضر، راه بهره‌مندی از شیوه برخورد امام رضا (ع) با مدعیان معاصر چیست؟
-اول باید بدانیم، هر عرفان و معنویتی که در راس آن معصومین نباشند یقینا عرفان کاذب و دروغین می‌باشد. امام رضا مدعیان دروغین را کافر دانسته و در باب ۲۸ کتاب شریف عیون اخبار از حضرت نقل است که به اصحابش فرمود: وقتی دیدی هر طایفه از مردم به راه دیگری می‌روند و پیرو افراد دیگری می‌شوند تو با طریق ما همراه باش که هرکس بر طریق ما باشد ما همراه او هستیم.
این سخن و فرمایش نشان می‌دهد که عرفان و معنویت بدون علم و معرفت اهل بیت عرفان سکولار و دروغین بوده و در نهایت گمراه کننده است. شیوه حضرت در برخورد با این قبیل افراد کذاب در وهله اول نقادانه و معترضانه و در مرحله دوم توصیه به بی‌اعتنایی و برخوردانه بود.
برادر امام رضا که مشهور به زیدالنار بود ادعای امامت داشت و افرادی رو دور خود جمع کرده بود. حضرت موضع گیری سختی را برابر او داشت تا جائی که گفتند: حلف ان لا یکلمه ابدا ما عاش یعنی حضرت سوگند یاد کرد تا زنده است با زید سخن نگوید. شیوه برخورد امام سرلوحه مبارزه با مدعیان قرار گیرد یعنی در ابتدا باید مدعی را مورد نقد عالمانه قرار داد و اگر مفید واقع نشد مورد بی‌اعتنایی و برخورد قرار گیرد.
و سخن پایانی؟
-وجود مقدس بارگاه حضرت علی بن موسی الرضا مظهر آل محمد و محور و مدار شریعت و ولایت اهل بیت موهبتی اعظم از جانب خداوند متعال برای ایرانیان بوده و مردم و دولت باید هرآن قدردان این نعمت بزرگ باشند. مسؤولان باید در اعتلای سطح فرهنگ رضوی و علوی در جامعه کوشا باشند.

 

روزنامه قدس:۱۵/۶/۹۱